Szyna okluzyjna (relaksacyjna) — rodzaje, noszenie i pielęgnacja

Szyna okluzyjna to jedno z najczęściej stosowanych narzędzi w leczeniu bruksizmu i dolegliwości stawów skroniowo-żuchwowych. Dobrze dobrana i regularnie kontrolowana może przynieść dużą ulgę — pod warunkiem, że wiemy, czego się po niej spodziewać.

Czym jest szyna okluzyjna

To wyjmowana nakładka na zęby, zwykle z twardego tworzywa akrylowego, wykonywana indywidualnie na podstawie wycisków lub skanu wewnątrzustnego. Spotkasz różne nazwy: szyna relaksacyjna, nagryzowa, zgryzowa, stabilizacyjna czy szyna typu Michigan. W codziennym języku często oznaczają one to samo urządzenie.

Do czego służy

• chroni zęby i prace protetyczne przed ścieraniem i pękaniem przy bruksizmie,
• rozkłada siły działające na zęby, mięśnie i stawy,
• pomaga zmniejszyć napięcie i ból mięśni żucia u części pacjentów,
• bywa elementem leczenia zaburzeń stawów skroniowo-żuchwowych.

Przegląd badań z 2020 roku pokazuje, że szyna daje umiarkowane korzyści, a najlepsze efekty przynosi jako część szerszego postępowania. W skład takiego postępowania wchodzą m.in. praca z nawykami, ćwiczenia i fizjoterapia. Szyna nie „wyłącza” bruksizmu, ale skutecznie chroni przed jego skutkami.

Rodzaje szyn

Szyna twarda stabilizacyjna

Najczęściej stosowana. Pokrywa wszystkie zęby jednego łuku — górnego lub dolnego. Ma gładką powierzchnię, na której zęby przeciwstawne stykają się równomiernie. Jest dopasowywana i korygowana w gabinecie.

Szyna miękka

Wykonana z elastycznego materiału. Bywa stosowana doraźnie lub jako ochraniacz sportowy. U części osób miękki materiał sprzyja zaciskaniu, dlatego rzadziej sprawdza się w długotrwałym leczeniu bruksizmu.

Szyny przednie

Obejmują tylko zęby przednie. Stosuje się je krótkoterminowo i pod kontrolą. Noszone długo bez nadzoru mogą prowadzić do niekorzystnych przesunięć zębów.

Szyny repozycyjne

Ustawiają żuchwę w określonej pozycji. Mają wąskie, specjalistyczne wskazania i wymagają ścisłej kontroli.

Jak powstaje szyna

1. Badanie zębów, mięśni i stawów — szyna jest elementem planu leczenia, a nie osobnym „produktem”.
2. Wyciski lub skan zębów oraz rejestracja zgryzu.
3. Wykonanie w laboratorium protetycznym.
4. Oddanie i dopasowanie — korekty kontaktów zębów na szynie.
5. Wizyty kontrolne — pierwsza zwykle po kilku dniach lub tygodniach, kolejne zgodnie z zaleceniem.

Jak nosić szynę

Najczęściej szynę nosi się w nocy. W niektórych przypadkach lekarz zaleca też noszenie jej w wybranych porach dnia.

Pierwsze dni to czas adaptacji. Normalne jest lekkie uczucie ucisku, zwiększone wydzielanie śliny lub trudność z zaśnięciem — te odczucia zwykle szybko mijają.

Pielęgnacja szyny

• po zdjęciu opłucz szynę chłodną wodą,
• czyść ją miękką szczoteczką i łagodnym mydłem — bez pasty do zębów, która rysuje powierzchnię,
• nie używaj gorącej wody — tworzywo może się odkształcić,
• przechowuj szynę w suchym, przewiewnym pudełku, z dala od zwierząt,
• zabieraj szynę na każdą wizytę kontrolną.

Szyna z apteki czy szyna indywidualna

Gotowe nakładki typu „podgrzej i nagryź” mogą doraźnie zabezpieczyć zęby. Nie są jednak dopasowane do zgryzu i nie da się ich precyzyjnie skorygować. Przy przewlekłych dolegliwościach lub wyraźnym ścieraniu zębów lepszym rozwiązaniem jest szyna wykonana indywidualnie po badaniu.